times2023

نظام رتبه بندی تایمز در کنار انتشار نتایج رتبه بندی دانشگاه های جهان، هر ساله نتیجه رتبه بندی دانشگاه های جوان جهان با قدمتی کمتر از 50 سال را نیز منتشر می نماید. نظام رتبه بندی دانشگاه های جوان جهان بر اساس همان 5 معیار اصلی آموزش، پژوهش، استنادها، درآمد صنعتی و چشم انداز بین‌المللی و 13 شاخص رتبه بندی دانشگاه های جوان جهان رتبه بندی می‌کند اما وزن کمتری به شهرت دانشگاه اختصاص می دهد (جدول 1). در نظام رتبه بندی دانشگاه های جوان تایمز، دانشگاه ها در تمام ماموریت های اصلی خود - آموزش، پژوهش، انتقال دانش و چشم انداز بین المللی - مورد بررسی قرار می گیرند. در محاسبه امتیازات دانشگاه ها، منابع مورد بررسی تایمز شامل اطلاعات حاصل از نظرسنجی ها، اطلاعات ارائه شده از سوی دانشگاه ها، و اطلاعات پژوهشی دانشگاه ها در پایگاه استنادی اسکوپوس می باشد.

جدول 1. شاخص های رتبه بندی دانشگاه های جوان تایمز

معیاروزنشاخص
آموزش30%نظرسنجی شهرت (10%) ، نسبت کارکنان به دانشجویان (6%)، نسبت مدارک دکتری به کارشناسی ( 3%) ، نسبت مدارک دکتری به اعضای هیات علمی (8%)، درآمد موسسه (3%)
پژوهش30%نظرسنجی شهرت (12%)، درآمد حاصل از پژوهش (9%)، بهره وری پژوهش (9%)،
استنادات30%تاثیر پژوهش
چشم انداز بین المللی7.5%نسب دانشجویان بین المللی (2.5%)، نسبت اعضای هیات علمی بین المللی (2.5%)، همکاری بین المللی (2.5%)
درآمد صنعتی2.5%انتقال دانش

https://if-cdn.com/3VN1aW9?app=1

رتبه‌بندی دانشگاه های جوان سال 2023 شامل 605 دانشگاه است که نسبت به 539  دانشگاه در سال 2022 افزایش یافته است. در رتبه بندی سال 2023، 358 مؤسسه با وضعیت «گزارش‌گر» فهرست شده‌اند، به این معنی که داده‌ها را ارائه کرده‌اند اما معیارهای واجد شرایط بودن ما را برای دریافت رتبه برآورده نکرده‌اند. دانشگاه فناوری نانیانگ سنگاپور، دانشگاه علم و صنعت هنگ کنگ، دانشگاه علوم و ادبیات پاریس، دانشگاه پلی تکنیک هنگ کنگ، دانشگاه اراسموس روتردام هلند، دانشگاه هنگ کنگ، دانشگاه آنتورپ بلژیک، موسسه پلی تکنیک پاریس، موسسه فناوری سیدنی استرالیا، و موسسه ملی علوم و فناوری اولسان کره جنوبی در بین 10 دانشگاه و موسسه برتر جوان جهان قرار دارند. 

در رتبه بندی دانشگاه های جوان تایمز 2023، فرانسه با پنج موسسه در این گروه دارای بیشترین نماینده در بین 20 موسسه برتر جهان است. دانشگاه Humanitas ایتالیا با بالاترین امتیاز، ورودی جدید در این رتبه بندی است و در جایگاه 29 قرار دارد.در مجموع، ترکیه با 47 مؤسسه به عنوان پرنماینده‌ترین کشور و پس از آن هند با 45 موسسه، پیشتاز است. ایران با 39 مؤسسه، از کشور انگلیس پیشی گرفته و سومین کشور پر نماینده است. کشورهای بنگلادش، اتیوپی و نامیبیا از جمله کشورهایی هستند که برای اولین بار حضور دارند.

39 موسسه و دانشگاه ایران به ترتیب رتبه،  دانشگاه علوم پزشکی مازندران، دانشگاه علوم پزشکی کردستان، دانشگاه علوم پزشکی قزوین، دانشگاه علوم پزشکی بابل، دانشگاه علوم پزشکی قم، دانشگاه علوم پزشکی اراک، دانشگاه علوم پزشکی ایران، دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی کاشان، دانشگاه صنعتی شیراز، دانشگاه علوم پزشکی ارومیه، دانشگاه شهید مدنی آذربایجان، دانشگاه علوم پزشکی ایلام، دانشگاه آزاد اسلامی نجف آباد، دانشگاه کاشان، دانشگاه کردستان، دانشگاه محقق اردبیلی، دانشگاه صنعتی اصفهان، دانشگاه صنعتی شاهرود، دانشگاه حکیم سبزواری، دانشگاه لرستان، دانشگاه مراغه، دانشگاه مازندران، دانشگاه صنعتی سهند، دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی، دانشگاه علوم پزشکی سمنان، دانشگاه شهرکرد، دانشگاه یاسوج، دانشگاه بوعلی سینا، دانشگاه دامغان، دانشگاه خلیج فارس، دانشگاه سمنان، دانشگاه شاهد، دانشگاه شهید باهنر کرمان، دانشگاه تربیت معلم شهید رجایی، دانشگاه یزد، دانشگاه زنجان، دانشگاه علوم پزشکی زنجان، دانشگاه پیام نور، دانشگاه سیستان و بلوچستان، دانشگاه صنعتی هستند و دو دانشگاه کرمانشاه  و دانشگاه علوم پزشکی خمین به عنوان گزارشگر معرفی شده اند  (جدول 2).

جدول 2. دانشگاه های جوان ایران در نظام رتبه بندی تایمز 2023

ردیف                        نام دانشگاهرتبهامتیاز کلاستناداتدرآمد صنعتیچشم انداز بین المللیپژوهشآموزش
1دانشگاه علوم پزشکی مازندران6552.393.342.121.416.655.7
2دانشگاه علوم پزشکی کردستان7651.198.437.623.714.648.2
3دانشگاه علوم پزشکی قزوین8749.599.937.022.615.440.8
4دانشگاه علوم پزشکی بابل9249.297.337.318.415.943.0
5دانشگاه علوم پزشکی قم10048.3100.037.019.414.638.5
6دانشگاه علوم پزشکی اراک101-15044.5–48.2100.036.917.913.132.8
7دانشگاه علوم پزشکی ایران101-15044.5–48.256.141.727.121.760.8
8دانشگاه علوم پزشکی و خدمات بهداشتی کاشان101-15044.5–48.284.037.422.920.142.6
9دانشگاه صنعتی شیراز101-15044.5–48.278.042.129.434.137.7
10دانشگاه علوم پزشکی ارومیه101-15044.5–48.290.436.919.714.946.5
11دانشگاه شهید مدنی آذربایجان151-20040.5–44.483.838.422.719.424.2
12دانشگاه علوم پزشکی ایلام151-20040.5–44.485.138.520.816.034.7
13دانشگاه آزاد اسلامی نجف آباد151-20040.5–44.496.437.323.512.329.0
14دانشگاه کاشان151-20040.5–44.476.338.422.828.628.5
15دانشگاه کردستان201-25037.5–40.474.241.830.921.519.6
16دانشگاه محقق اردبیلی201-25037.5–40.475.137.227.516.727.8
17دانشگاه صنعتی اصفهان251-30034.3–37.440.371.227.833.527.7
18دانشگاه صنعتی شاهرود251-30034.3–37.446.137.628.124.633.3
19دانشگاه حکیم سبزواری301-35031.2–34.256.837.033.514.921.6
20دانشگاه لرستان301-35031.2–34.250.037.121.816.532.4
21دانشگاه مراغه301-35031.2–34.255.736.927.418.720.1
22دانشگاه مازندران301-35031.2–34.238.138.127.022.533.5
23دانشگاه صنعتی سهند301-35031.2–34.248.755.119.323.426.9
24دانشگاه علوم توانبخشی و سلامت اجتماعی301-35031.2–34.233.141.433.129.339.1
25دانشگاه علوم پزشکی سمنان351-40028.3–30.947.637.025.013.927.9
26دانشگاه شهرکرد351-40028.3–30.948.737.719.319.023.6
27دانشگاه یاسوج351-40028.3–30.953.838.518.520.519.8
28دانشگاه بوعلی سینا401-50022.7–28.229.038.422.023.221.9
29دانشگاه دامغان401-50022.7–28.225.439.123.420.024.2
30دانشگاه خلیج فارس401-50022.7–28.238.648.528.320.020.9
31دانشگاه سمنان401-50022.7–28.240.737.419.616.423.8
32دانشگاه شاهد401-50022.7–28.217.640.816.221.336.3
33دانشگاه شهید باهنر کرمان401-50022.7–28.229.743.021.520.226.1
34دانشگاه تربیت معلم شهید رجایی401-50022.7–28.226.346.323.822.423.1
35دانشگاه یزد401-50022.7–28.228.137.228.322.225.6
36دانشگاه زنجان401-50022.7–28.231.840.323.618.121.2
37دانشگاه علوم پزشکی زنجان401-50022.7–28.230.437.718.014.329.1
38دانشگاه پیام نور501+13.4–22.523.538.218.213.419.6
39دانشگاه سیستان و بلوچستان501+13.4–22.521.937.420.117.322.4
40دانشگاه صنعتی کرمانشاهگزارشگرn/an/an/an/an/an/a
41دانشگاه علوم پزشکی خمینگزارشگرn/an/an/an/an/an/a

دانشگاه خلیج فارس با حفظ رتبه 401-500 نسبت به سال 2022، جایگاه 30 (نسبت به جایگاه 32 سال 2022) در بین دانشگاه های ایران را به خود اختصاص داده است و از این لحاظ با دانشگاه های بوعلی سینا، دامغان، سمنان، شاهد، شهید باهنر کرمان، تربیت معلم شهید رجایی، یزد، زنجان و علوم پزشکی زنجان هم رتبه است. رتبه کلی دانشگاه خلیج فارس در سال های 2022 و 2023 از نظر معیار استنادات، معیار درآمد صنعتی، معیار چشم انداز بین المللی، معیار پژوهش، و معیار آموزش به شرح زیر در جدول 3 خلاصه شده است. طبق جدول 3، دانشگاه خلیج فارس از نظر معیار استنادات، درآمد صنعتی، چشم انداز بین المللی و معیار پژوهش نسبت به سال 2022 بهبود عملکرد داشته است.

جدول 3. جایگاه دانشگاه خلیج فارس در نظام رتبه بندی دانشگاه های جوان تایمز 2022 و 2023

سالرتبه ملیرتبه بین المللیامتیاز کلاستناداتدرآمد صنعتیچشم انداز بین المللیپژوهشآموزش
202330401-50022.7–28.238.648.528.320.020.9
202232401+14.0–25.029.336.322.015.820.1

شايان ذکر است که در سال 2023، دانشگاه خليج فارس خصوصا از نظر درآمد صنعتي رتبه سوم  و از نظر چشم انداز بين المللي رتبه پنجم و از نظر دانشجويان بين المللي رتبه هشتم (در مقایسه با رتبه بیست و یکم سال 2022) را در ميان 39  دانشگاه جوان ايران را به خود اختصاص داده است. از نظر ساير معيارها نظير پژوهش با رتبه 17، استنادات رتبه 25، و آموزش رتبه 35 را در بين 39 دانشگاه جوان ايران به خود اختصاص داده است (جدول 4).

جدول 4. رتبه دانشگاه خلیج فارس در بین 39 دانشگاه جوان ایران در نظام رتبه بندی دانشگاه های جوان تایمز 2022 و 2023

سالرتبه  ملیاستناداتدرآمد صنعتیچشم انداز بین المللیپژوهشآموزش
20233025351735
2022322819173035

در بین دانشگاه های جامع ایران، دانشگاه خلیج فارس در سال 2023 از وضعیت مطلوبتری نسبت به سال 2022 برخوردار است. بطوریکه، دانشگاه خلیج فارس در سال 2023 رتبه کلی سیزدهم  و خصوصا از نظر معیارهای در آمد صنعتی رتبه اول، چشم انداز بین المللی رتبه سوم، دانشجويان بين المللي رتبه پنجم(در مقایسه با رتبه سیزدهم سال 2022)، پژوهش رتبه دهم، استنادات رتبه یازدهم وآموزش رتبه هفدهم را کسب کرده است (جدول 5).

جدول 5. رتبه دانشگاه خلیج فارس در میان دانشگاه های جامع ایران در نظام رتبه بندی دانشگاه های جوان تایمز 2022 و 2023

سالرتبه ملیاستناداتدرآمد صنعتیچشم انداز بین المللیپژوهشآموزش
20231311131017
20221916982121

جدول 6. دانشگاه های جامع کشوردر نظام رتبه بندی دانشگاه های جوان تایمز 2023

ردیفنام دانشگاهرتبه بین المللیامتیاز کلاستناداتدرآمد صنعتیچشم انداز بین المللیپژوهشآموزش
1دانشگاه شهید مدنی آذربایجان151-20040.5–44.483.838.422.719.424.2
2دانشگاه کاشان151-20040.5–44.476.338.422.828.628.5
3دانشگاه کردستان201-25037.5–40.474.241.830.921.519.6
4دانشگاه محقق اردبیلی201-25037.5–40.475.137.227.516.727.8
5دانشگاه حکیم سبزواری301-35031.2–34.256.837.033.514.921.6
6دانشگاه لرستان301-35031.2–34.250.037.121.816.532.4
7دانشگاه مراغه301-35031.2–34.255.736.927.418.720.1
8دانشگاه مازندران301-35031.2–34.238.138.127.022.533.5
9دانشگاه شهرکرد351-40028.3–30.948.737.719.319.023.6
10دانشگاه یاسوج351-40028.3–30.953.838.518.520.519.8
11دانشگاه بوعلی سینا401-50022.7–28.229.038.422.023.221.9
12دانشگاه دامغان401-50022.7–28.225.439.123.420.024.2
13دانشگاه خلیج فارس401-50022.7–28.238.648.528.320.020.9
14دانشگاه سمنان401-50022.7–28.240.737.419.616.423.8
15دانشگاه شاهد401-50022.7–28.217.640.816.221.336.3
16دانشگاه شهید باهنر کرمان401-50022.7–28.229.743.021.520.226.1
17دانشگاه تربیت معلم شهید رجایی401-50022.7–28.226.346.323.822.423.1
18دانشگاه یزد401-50022.7–28.228.137.228.322.225.6
19دانشگاه زنجان401-50022.7–28.231.840.323.618.121.2
20دانشگاه پیام نور501+13.4–22.523.538.218.213.419.6
21دانشگاه سیستان و بلوچستان501+13.4–22.521.937.420.117.322.4

https://if-cdn.com/YQ3EEHj?app=1

تفسیر نتایج نظام های رتبه بندی دانشگاه ها

نظام های رتبه‌بندی‌های بین‌المللی متعددی از دانشگاه‌ها وجود دارد که هر یک بر دیدگاه متفاوتی تمرکز می‌کنند. برخی از آنها عمدتاً بر پژوهش تمرکز می کنند، در حالی که برخی دیگر بر عملکرد هایی در زمینه های مختلف مانند آموزش و بین المللی سازی متمرکز هستند. اکثر نظام های رتبه بندی دانشگاههای جهان کمابیش از نظر شاخص های آموزش، پژوهش، استناد، وجهه بین المللی و درآمد معیارهای مشترکی دارند در حالی که برخی دیگر علاوه بر شاخص های فوق بر شاخص هایی نظیر شهرت در بازار کار، شاخص های نوآوری، شاخص های اجتماعی، پایداری، انتقال دانش متمرکز هستند. در مقايسه با ساير نظام های رتبه بندی دانشگاه های جهان، برخی از نظام های رتبه بندی جهانی (نظیر نظام رتبه بندی تایمز) ترکیبی از روش های خود به همراه اطلاعات خوداظهاری دانشگاه ها را در محاسبه شاخص های رتبه بندی در نظر میگیرند و عملکردهای مختلف دانشگاه را در شاخص های کلی خلاصه می کنند. این در حالی است که برخی دیگر (نظیر نظام رتبه بندی لایدن) صرفا بر شاخص های پیشرفته تأثیر علمی دانشگاه و مشارکت دانشگاه در همکاری‌های علمی و روش شناسی شفاف استوار هستند، به اطلاعاتی که توسط خود دانشگاه ھا تهيه شده وابسته نيستند، تمامی عملکردهای دانشگاه را در يک شاخص واحد کلی خلاصه و ترکیب نمی کند و بر رویکرد چند بعدی به عملکرد علمی پژوهشی در دانشگاه تاكيد دارد. لذا تنوع زیادی در شاخص های بکار رفته و نحوه محاسبه و وزن دهی شاخص ها در نظام های رتبه بندی مختلف وجود دارد و هر یک از این نظام ها ابعاد مختلفی از فعالیت های آموزشی پژوهشی و بین المللی را با احتساب وزن های متفاوت به این معیارها مورد بررسی قرار می دهند. از این رو در تفسير و ارزیابی عملکرد علمی پژوهشی دانشگاه ها بر اساس نظام های رتبه بندی ملاحظات مختلفی نظیر پایگاه استنادی که پايه رتبه بندی قرار گرفته، روش شناسی نظام رتبه بندی، شفافیت آن، كيفيت داده ها و نحوه اختصاص انتشارات به دانشگاھھا و الگوریتم های بکار رفته مورد نظر قرار گيرد. طبعاً اکتفا صرف به رتبه دانشگاه و در نظر گرفتن تنها یک شاخص جهت نشان دادن عملکرد دانشگاهها پیشنهاد نمی شود. چرا که وجود تفاوت بسيار اندک از نظر شاخص های استنادی یا انتشاراتی بین دانشگاه های مختلف لزوما به معنی عملکرد بھتر دانشگاه ها نسبت به هم نیست. از طرف دیگر، لزوم توجه به عوامل مختلفی نظیر ماهیت، چشم انداز، ماموریت، منابع و امکانات و زمینه موضوعی هر دانشگاه در تفسیر نتایج حاصل از نظام های رتبه بندی از ضروریات می باشد.  شاخص های در نظر گرفته شده در نظام های رتبه بندی دانشگاه های جهان تمامی جنبه ها و بعدهای آموزشی و پژوهشی دانشگاه ها را بصورت کامل پوشش نمی دهند و بدین ترتیب هیچ یک از نظام های رتبه بندی نمی توانند تصویر کاملی از تمامی عملکردهای دانشگاه ها را ارائه دهند. در همین راستا و با توجه به تفاوتهای موجود بین دانشگاه های مختلف، ارتقا صرف رتبه یک دانشگاه در مقایسه با دانشگاه دیگر در نظام های رتبه بندی لزوماً موید بهبود عملکرد آن دانشگاه نمی باشد. لذا، اکتفا صرف به رتبه دانشگاه و در نظر گرفتن تنها یک یا چند شاخص معین در تفسیر و ارزشیابی عملکرد دانشگاه های متفاوت با اهداف و ماهیت مختلف آموزشی و پژوهشی تفسیر درستی از نتایج ارایه نخواهد داد. از این رو پیشنهاد می شود تفسیر نتایج رتبه بندی بر پایه استنباط بهتر و عمیق تر از ماهیت، چشم انداز، ماموریت و بر پایه ابعاد مختلف عملکرد هر دانشگاه استوار گردد. مسئله کسب رتبه بهتر در نظام های رتبه بندی دانشگاه های جهان و همسو کردن برنامه ها و سیاستگذاری های دانشگاه با شاخص ها و اصول نظام های رتبه بندی جهانی دانشگاه های جهان نباید هدف اصلی و نهایی دانشگاه ها را تشکیل دهد. بجای آن پیشنهاد می شود که دانشگاه ها در راستای رسالت های خود همواره تلاش کنند با بکار بردن استراتژی های مناسب و کاربردی در دستیابی به جایگاهی با کیفیت و اثربخش در راستای رسالت های خود سیاست گذاری و برنامه ریزی موثر انجام دهند و همگام با تغییرات جهانی در این زمینه این سیاست ها را بصورت مداوم مورد ارزشیابی و بازنگری مطلوب قرار دهند. حضور دانشگاههای ایران در نظام های رتبه بندی بین المللی نشان دهنده رشد کمی و کیفی تولیدات علمی و افزایش مشارکت علمی دانشگاههای ایران و موید رویت پذیری این دانشگاهها در سطح جهان است. برنامه ریزی و سیاستگذاری دانشگاه ها جهت انتشار مقالات با کیفیت و افزایش همکاریهای علمی در سطح بین المللی، و خصوصا برنامه ریزی جهت افزایش مشارکت های علمی با صنایع مربوطه می تواند نقش موثری را در بهبود جایگاه دانشگاه های ایران در سطح جهانی ایفا کند. در نهایت لزوم پایبندی به بیانیه های جهانی در خصوص استفاده مسئولانه از شاخص های پژوهشی و نظام های رتبه بندی ضرورت دارد.

منبع:https://if-cdn.com/w8THagd?app=1

تهیه کننده گزارش:

دکترزهره زاهدی استادیار گروه علم اطلاعات و دانش شناسی

تیرماه 1402